Το αγροτικό ζήτημα έρχεται στο δημόσιο πολιτικό διάλογο κάθε Γενάρη παραμονές της Agrotica. Στη συνέχεια ιεραρχείται πολύ χαμηλά ως παράθεση και αντιπαράθεση θέσεων σχετικά με το μέλλον της χώρας ,γιατί δεν υποστηρίζεται με τεχνική επάρκεια ή διολισθαίνει σε αγροτικό λαϊκισμό ως διάλογος στα κεντρικά ΜΜΕ.

Η πολιτική αντιπαράθεση που βλέπουμε είναι κατά κανόνα επιφανειακή και αφορά τα τρέχοντα και την επικαιρότητα ,ενώ στοχεύει μόνο στις εντυπώσεις και στην αγροτική ψήφο. Εμφανίζεται κυρίως ως πρόβλημα ύστροπων αγροτών ,που διαμαρτύρονται για την κατάρρευση των εμπορικών τιμών αι λιγότερο ως πρόβλημα ολόκληρης της κοινωνίας.

Μία τέτοια στενή θεώρηση αγνοεί τον πολυλειτουργικό ρόλο της γεωργίας και την ανάγκη αξιολόγησης των επιδόσεών της σε σχέση με τις μεγάλες προκλήσεις του 21ου αιώνα. Διατροφικό ,περιβαλλοντικό και ενεργειακό ρόλο της γεωργίας

Ο αγροτικός τομέας δεν αξιολογείται πολλαπλά και συνθετικά για τη συμβολή του στην οικονομία της χώρας και των τοπικών κοινωνιών της υπαίθρου, για την ποιότητα και το κόστος των προϊόντων που παράγει, για τις επιπτώσεις της αγροτικής δραστηριότητας στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία και για τη συμβολή του στο ενεργειακό πρόβλημα.

Μια πράσινη αγροτική πολιτική οφείλει να ενσωματώσει στόχους και να εξισορροπεί επιμέρους παρεμβάσεις, ώστε το συνθετικό αποτέλεσμα να είναι το καλύτερο δυνατό με όρους ολοκληρωμένης βιώσιμης ανάπτυξης.

Το πρόβλημα με την Αγροτική Πολιτική που γνωρίσαμε είναι:

Α. ότι το ενδιαφέρον των μεγάλων πολιτικών δυνάμεων εκδηλώνεται πάντοτε πρόχειρα και επιπόλαια χωρίς συγκροτημένο εθνικό σχεδιασμό και προσανατολισμό .

Β. Δε μπορεί να ευδοκιμήσει η «άλλη γεωργία», όταν εστιάζει μόνο Στην ένταξη μεμονωμένων αγροτών και οργανώσεών στα πρότυπά της και Στην δημιουργία μεμονωμένων νησίδων ποιοτικής γεωργίας, όταν στον περίγυρό τους οργιάζουν οι νοθείες και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Το πιθανότερο είναι ο περίγυρος να πνίξει τις νησίδες, αντί αυτές να γίνουν πρότυπα προς μίμηση.

Είμαστε ίσως η μόνη χώρα στην Ε.Ε. που δε διαθέτει σαφές και πλήρες νομοθετημένο πλαίσιο που να καθορίζει τα της επαγγελματικής γεωργίας, αγροτουρισμού, ούτε τα της αγροτικής γης. Είναι επίσης γνωστό ότι οι αγορές προϊόντων λειτουργούν στρεβλά εις βάρος αγροτών και καταναλωτών, με κατάρρευση των εμπορικών τιμών , με τις αρχές και τις συλλογικές οργανώσεις των αγροτών θεατές.

Δεν εφαρμόζουμε Κανονισμούς της Ε.Ε. που αφορούν σε κρίσιμα προβλήματα περιβάλλοντος(π.χ. νερό) και δημόσιας υγείας (κτηνιατρικοί έλεγχοι). Η αγροτική έρευνα βρίσκεται στα αζήτητα της αγροτικής μας πολιτικής. Οργιάζουν οι νοθείες τροφίμων. Το μεγάλο θεσμικό και οργανωτικό έλλειμμα μας τρομάζει. Η κακοδιαχείριση των επιδοτήσεων δημοσιονομικά μας εκθέτει με κοινοτικά πρόστιμα. Η θεσμική και οργανωτική υποδομή της αγροτικής μας οικονομίας είναι για τις ανάγκες του εικοστού πρώτου αιώνα αναχρονιστική και ανεπαρκής. Το Ο.Σ.Δ.Ε ως βάση για ένταξη σε Προγράμματα και πληρωμές αναξιόπιστο. Το υφιστάμενο σύστημα δεν είναι αποδοτικό. Δεν παράγει το αναμενόμενο ωφέλιμο έργο, ανάλογα με τις χρηματοδοτήσεις που απορροφά σε Κοινοτικούς και εθνικούς πόρους. Η ΚΑΠ υπο-αξιοποιείται. Ζητείται επειγόντως διαφάνεια και λογοδοσία στη διαχείριση της Ενιαίας Ενίσχυσης από τις ΕΑΣ και του εθνικού αποθέματος Δικαιωμάτων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Κεντρικοί μας στόχοι για μια Πράσινη Αγροτική Πολιτική πρέπει να είναι:

1. Η πολυτομεακή ανάπτυξη της υπαίθρου

2. Ένας διεθνώς ανταγωνιστικός αγροδιατροφικός τομέας

3. Ένα αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος στην ύπαιθρο χώρα.

1. Πράσινη πολυτομεακή ανάπτυξη της υπαίθρου:

Η γεωργία και κτηνοτροφία δεν πρόκειται ποτέ να σταθούν αυτοδύναμες με άλλα τόσα ΚΠΣ, παρά μόνο στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης και πολυτομεακής πράσινης ανάπτυξης της υπαίθρου. Ως Πράσινη Ανάπτυξη εννοούμε ν΄ αναπτυχθούν όλοι οι τομείς της οικονομίας με οικολογικές αρχές και κανόνες.

Ο Αγροτικός τομέας δε μπορεί να ευδοκιμήσει σε γερασμένες και ερημωμένες τοπικές κοινωνίες, δε μπορεί να συγκρατήσει από μόνος του δημογραφικά ακμαίο πληθυσμό.

Η αγροτική ζωή χρόνια τώρα σκιαγραφήθηκε με τα πιο αρνητικά στερεότυπα για τα αστικά κέντρα. Κατά την μαζική αγροτική έξοδο παίχτηκε ένα άσχημο παιχνίδι εννοιών και συμβόλων σε βάρος της υπαίθρου για να εξοικονομηθούν φτηνά εργατικά χέρια. Σήμερα όμως που ο ελεύθερος χρόνος διεισδύει εκ νέου στη ζωή των ανθρώπων, με νέες δραστηριότητες να αναπτύσσονται, new style, Young Farmers, extreme sports, οι νέοι προσεγγίζουν αλλιώς και με άλλους όρους την ύπαιθρο. Ας το λάβουμε υπόψη αυτό.

Οφείλουμε να εστιάσουμε:

- Στο πλαίσιο δημιουργίας πολυδραστήριων Νέων Γεωργών, που δημιουργούν παράπλευρα νέες δουλειές και εισοδήματα, σε συνδυασμό και πέρα από τις αγροτικές δραστηριότητες, σε νέους δυναμικούς ποιοτικούς κλάδους αιχμής της μεταποίησης και της προσφοράς υπηρεσιών (εναλλακτικές μορφές τουρισμού, υπηρεσίες εκπαιδευτικές, υγείας, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κ.α.).

- Στο να εφαρμόζονται στην πράξη οι έλεγχοι της «πολλαπλής συμμόρφωσης» στους επιδοτούμενους αγρότες από την ΚΑΠ. Να επιλυθεί το πρόβλημα της αναγνώρισης των αγροτεμαχίων με την ολοκλήρωση των Δασικών χαρτών και την επιτάχυνση του κτηματολογίου

- Στην προστασία από τις ρυπογόνες πηγές και στη διαχείριση των υδατικών πόρων.

- Στην εκτός σχεδίου δόμηση που καταβροχθίζει τοπία και χρήσιμη αγροτική γη και στις χωματερές που ζουν και βασιλεύουν.

2. Ανταγωνιστικός διεθνώς αγροδιατροφικός τομέας

Οφείλουμε να διεκδικήσουμε υποδομές και θεσμούς που να προωθούν και να στηρίζουν:

- Επαγγελματίες Νέους Αγρότες που οργανώνονται, ενημερώνονται, καταρτίζονται και επενδύουν προκειμένου να κατακτήσουν αγορές.

- Τα πιστοποιημένα ποιοτικά προϊόντα.

- Την παραγωγή και αξιοποίηση της γνώσης σε ένα ολοκληρωμένο δίκτυο που διασυνδέει την τεχνική βοήθεια προς τους αγρότες, την εφαρμοσμένη έρευνα, την καινοτομία, την αγρονομική και αγρο-επιχειρηματική επαγγελματική κατάρτιση.

- Την εξυγίανση των αγορών από παρασιτικούς μεσάζοντες και καρτέλ.

- Την εκ του μηδενός ανασυγκρότηση των συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών επιχειρηματικών οργανώσεων των αγροτών.

- Νέα πολιτική αγροτικής γης ,με τράπεζα γης και αγροτικό επιμελητήριο.

- Την εφαρμογή της αγρο-περιβαλλοντικής νομοθεσίας χωρίς εκπτώσεις. Με επανεκπαίδευση της Δημόσιας Διοίκησης .

- Την αποκέντρωση πόρων και αρμοδιοτήτων στην περιφέρεια και στους Καποδιστριακούς Δήμους της υπαίθρου που θα συμβάλει στην καλύτερη επιτόπου προσαρμογή των δημόσιων κρατικών και περιφερειακών πολιτικών.

- Στην ενθάρρυνση τοπικών επιχειρηματικών και κοινωνικών πρωτοβουλιών.

- Στην ανάδειξη της παραγωγικής, πολιτισμικής και τουριστικής ταυτότητας των περιοχών με δημιουργία θεσμικού πλαισίου για την αγροτουριστική επιχείρηση.

- Στην προστασία του περιβάλλοντος ως πηγή ζωής και στην αειφορική αξιοποίησή του ως πλουτοπαραγωγικού πόρου.

- Στην διαφάνεια της διαχείρισης των ενισχύσεων της Νέας ΚΑΠ. Δημοσίευση στο διαδίκτυο, ανα Δ.Δ των δικαιούχων και των ποσών της Ενιαίας ενίσχυσης.

Η ανάδειξη της νταγωνιστικότητας για την ύπαιθρο προϋποθέτει ολοκληρωμένο μεταρρυθμιστικό σχέδιο, κατάλληλο κοινωνικό και επιχειρηματικό κλίμα και δημόσια παρέμβαση που, κατά προτεραιότητα, θα επενδύει στους ανθρώπινους πόρους (εκπαίδευση, κατάρτιση, νέες τεχνολογίες, καινοτομίες, έρευνα) και στην οργάνωση, ενώ με δρακόντεια μέτρα θα προστατεύει τους ανανεώσιμούς φυσικούς πόρους και τους πολιτισμικούς πόρους της χώρας.

3. Αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος στην ύπαιθρο

Η αγροτική δραστηριότητα δε μπορεί να αποσυνδεθεί από το κοινωνικο-οικονομικό της περιβάλλον. Οι δραστηριότητες που δίνουν σήμερα εισόδημα και απασχόληση στην ελληνική ύπαιθρο, απειλούνται. Γεωργία, τουρισμός, παραδοσιακές βιομηχανίες και βιοτεχνίες της επαρχίας αντιμετωπίζουν εξουθενωτικό ανταγωνισμό από χώρες χαμηλού κόστους και φτηνής εργασίας αλλά και από χώρες που προσφέρουν ποιοτικά και διαφοροποιημένα προϊόντα και υπηρεσίες.

Κύμα απογοήτευσης και ανασφάλειας διακατέχει σήμερα τον αγροτικό πληθυσμό της χώρας. Κρίνεται απαραίτητο να προσαρμοστούν στις ανάγκες των τοπικών αγροτικών κοινωνιών οι πολιτικές υγείας, πρόνοιας, εκπαίδευσης και ασφάλισης.

Ενώ στην Ελλάδα λειτουργούν μόνο 130 Γυναικείοι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί με 3.000 θέσεις απασχόλησης, στη γειτονική Ιταλία λειτουργούν πάνω από 6.000 με πολλαπλάσιες θέσεις απασχόλησης !!!

Οφείλουμε να αναδείξουμε τις δικτυώσεις της κοινωνικής οικονομίας και να στηρίξουμε την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την δημιουργία εταιρικής κουλτούρας στην ύπαιθρο.

Γιατί επιλύουν κοινωνικές ανάγκες μέσα από τις διάφορες μορφές αλληλέγγυας συνεργασίας που αναπτύσσουν.

Μπορούμε να πιέσουμε στη κατεύθυνση του να αποκτήσουν ένα ευέλικτο νομικό πλαίσιο οι επιχειρήσεις κοινωνικού σκοπού με δυνατότητα πιστοποίησης ως δραστηριότητες της κοινωνικής οικονομίας αφού δημιουργούν απασχόληση στους κοινωνικά αποκλεισμένους και στις ευάλωτες ομάδες της υπαίθρου.

Ο κ. Δημήριος Παπακωνσταντίνου είναι γεωπόνος, μέλος των Οικολόγων-Πρασίνων, διαπιστευμένος Γεωργικός Σύμβουλος και Σύμβουλος Αγροτουρισμού. maxo@grevenanet.gr